Çîroka Mîtolojîk a Pîrepindê
Ji mêj ve bû ku em li ser entrîkayê, li ser çîrokên mîtolojîk nediştexilîn. Em qala Arakhneya ku jîr û jêhatîbûn; em qala Arakhneya ku dest û pêçiyên zîv û zêr dibirin, ya ku ji ber qurebûna wê rastî xezeba çavnebariya Xwedawendan hatiye bikin. Arakhne keçeke ji Lydiayê ye. Bavê wê li bajarê İdmon Kolophonê bi karê boyaxkirina cilan rabûye. Keça wî jî bi karê, lihevhûnînê û dirûnê rabûye, keçik di vî karî de ewçend jîr û jêhatî bûye ku, tu kesî nedikarîbûye pê re qaxişê bikêşe, li çarmedorê kes negihaye asta hostahiya wê.
Diego Velázquez, Las Hilanderas
Ewçend jêhatî bûye kul i ser karê xwe, wextê periyên ku ji daristan û çiyan hatine û lê temaşe kirine, hingê matbûyî mane. Rojekê dîsa, wextê ku periyên Nymphayê hatine û bi awayekî matbûyî li karê Arakhneyê temaşe kirine, hingê gotine, hunera wê ya destan bêhempa ye, paşê pirsîne gelo bê ka ew vê hunerê ji Athena hîn bûye. Arakhne, hem ji jêhatîbûna xwe hem ji bedewiya hêz girtiye hem jî ji ber vê yekê ji xwe ewçend bawer bûye ku, bi awayekî qure tevgeriyaye û bi bersiveke welê ─ya ku dê paşê bela û bêtaran bi serê wê de bîne daye─ bersiva pirsa periyên Nymphayê ‘’Athena kî ye? Bila ew were ez dê dersê bidime wî!’’
Ev mîtolojî ye, bila paşgotiniyek neyête bihîstin. Herkes bi awayekî bêdeng ev gotinên hanê yên ku Arakhneyê kiribûn din av xwe de digerînin. Pir nebûriye ev gotinên Arakhneyê gihane Athena. Athena, wextê ku ev gotinên hanê yên qerase yên keçikê dibihîse, ji hêrsê bi çolê dikeve. Tavilê xwe dixe rengê jineke pîr û paşê diçe serdana Arakhneyê. Hingê dibîne ku bi rastî jî keçik tenteneyên gelekî spehî li hev tîne, dineqişîne û dihûne. Rewş welê ye, Athena li ser hemû kar û xebatên keçikê dûr û kûr, hûr dibe, lê tu kêmanî aya tu qisûrê bi cih nake. Bi taya pexîliyê dikeve hingê. Lê difikire ka ew paşgotiniyên ku hatibûn kirin, rast bûn aya? Ji Arakhneyê pirsiye ka wê ev xebata xwe ji Athena hîn bûye aya nebûye. Athena bi rengê pîrê li Arakhneyê çend şîretan dike. Dibêje ku, divê tu dilnizm bî û tu têkilê kar û xebatên Xwedawendan nebû. Lê Arakhne, guh nedaye gotina vê jinika salbûrî û tew di ser de, ‘’Bila bê, ez nîşanî wî bikim ka karê neqişê çawa li tê anîn.’’ gotiye, hê jî qîma xwe pê neaniye û gotiye ez dikarim bi Athena re qaxişê bikişînim.
Athena zêdetir li ber xwe nedaye, li hember vê bêrêziyê. Xwe ji rengê pîrê veguhestiye rengê xwe yê xwerû. Ji Arakhneyê re welê gotiye ‘‘Mafir ku tu ewçend bi xwe bawer î, em bikevin pêşbirkê.’’ Athena, 12 Xwedawendên kul i çiyayê Olymposê dijîn neqişandiye, Arakhneyê jî Xwedawendê sereke Zeus ê ku Europe direvand neqişandiye. (Em li ser çîroka Europeyê berê peyivîbûn.) Pêşbirk bi dawî bûye. Athena bi çolê ketiye. Lê mêze kiriye ku tiştinên ku keçikê neqiş kirine ji yên wî gelekî xweştir û spehîtir in. Ji Arakhneyê re gotiye ku ‘‘Ez dê te veguherînim tiştekî welê ku, tu dê êdî neqişkirinên xwe li deverên ku însan lê najîn, lê nahewin, li cihên gemar û qirêj, li cihên tenha û bêdeng çêbikî. Însan ê êdî neqişkirinên te nexwazin ku bibînin. Heke bixwazin wan neqişkirinan bibînin jî, dê mîna îro, ev neqişkirinên ku min anîne pê dê jekin û virr biavêjin!’’
Athenayê yeman, vê yekê nikare biqultîne û Arakhneyê vediguherîne pîrepindê. Her weha, Arakhne, heya heya bêyî ku neqişan bineqişîne, li cih û quncên tenha, tarî bi torhûnandinê ve hatiye tohmetkirin. Heman mîna ku Athena gotibû, neqişkirinên ku wê pêk tanîn, ji hêla herkesî ve nexweş hat dîtin û hat jêkirin û hat avêtin. Tirsa pîrepindê ya ku wekî di psîkolojiyê de Araknofobî yan jî Araknofobya tê zanîn, navê xwe ji Arakhneyê hildide.
Heya çîrokeke dîtir ya entrîka ya mîtojîk bimînin di nava xêr û xweşiyê de, bi xatirê we.
Epeydir mitolojik entrikalardan, hikayelerden konuşmuyorduk. Bugün on parmağında on marifet olan ama yetenekleri ve biraz da kibri yüzünden Tanrıçaların kıskançlık gazabına uğrayan Arakhne’den söz edelim. Arakhne, Lydia’lı bir kızmış, babası İdmon Kolophon kentinde kumaş boyacılığı yaparmış, kızı da iş işlemede, nakış yapmada, kilim dokumada öylesine usta, öyle becerikliymiş ki, onun üstüne bütün bölgede daha iyisi yokmuş. Dağdan, ormandan periler bile gelir, şaşakalırlarmış yaptığı işlere.
Bir gün yine yaptığı işleri hayranlıkla izlemeye gelen Nympha perileri Arakhne’ye, yaptığı el sanatının harika olduğunu söyleyip, bu sanatı Tanrıça Athena’dan mı öğrendiğini sormuşlar. Arakhne, becerikli olduğu kadar gençliğinin ve yeteneğinin verdiği özgüvenle kibirli davranıp, Nympha perilerinin bu sorusuna karşılık “Athena da kimmiş? Gelsin, asıl ben ona ders vereyim!” tarzında başına türlü belalar açacağından habersiz bir cevap vermiş. Mitoloji bu, bir dedikodu çıkmayagörsün, herkes Arakhne’nin bu sözlerini fısır fısır konuşmaya başlamış. Bu sözlerin Athena’nın kulağına gitmesi de çok uzun sürmemiş.
Athena, kızın boyundan büyük sözlerini duyunca küplere binmiş. Hemen yaşlı bir kadın kılığına girip Arakhne’yi ziyarete gitmiş. Bir de bakmış ki ne görsün, kız gerçekten de çok güzel danteller örüyor, işlemeler yapıyor. Öyle ki, yaptığı işlemeleri tek tek inceleyen Athena, bunlarda hiçbir kusur bulamamış. Kıskançlık krizi zilleri ve tehlike çanları çalmaya başlamış. Çıkan dedikodular doğru mu acaba diye, Arakhne’ye sanatını Athena’dan öğrenip öğrenmediğini sormuş. Girdiği yaşlı kadın kılığıyla ona alçak gönüllü olması ve tanrıların işine karışmaması tarzında nasihatler vermiş. Ancak Arakhne, yaşlı kadının sözünü dinlemek bir yana, “Gelsin de ona işleme nasıl yapılır göstereyim!” diyerek Athena ile yarışabileceğini söylemiş. Athena bu saygısızlığa daha fazla dayananamamış, hemen yaşlı kadın halinden kendi görünümüne dönmüş. Arakhne’ye “Madem kendine bu kadar güveniyorsun, yarışalım bakalım.” demiş.
Athena, Olympos Dağında yaşayan ünlü 12 tanrıyı, Arakhne ise Baş Tanrı Zeus’un Europe’yi kaçırışını nakşetmiş. (Europe olayını daha önce konuşmuştuk.) Yarışma tamamlanmış, Athena çılgına dönmüş. Bakmış ki kızın yaptıkları kendisinin yaptıklarından çok daha iyi, Arakne’ye demiş ki: Seni öyle bir hale dönüştüreceğim ki, bundan böyle bu işlemelerini insanların olmadığı karanlık, pis, kuytu köşelerde yapacaksın ve bundan sonra hiç kimse, senin işlemelerini görmek istemeyecek! Olur da görecek olurlarsa, o işlemeleri tıpkı bugün benim yaptığım gibi söküp, fırlatıp atacaklar!”
Yaman Athena, bunu hazmedemeyip Arakhne’yi örümceğe çevirmiş. Böylece Arakhne, sonsuza dek nakış işlemek yerine, kuytu, karanlık köşelerde ağ örmekle cezalandırılmış. Yaptığı işlemeler tıpkı Athena’nın dediği gibi görenler tarafından iğrenilerek sökülüp atılmış. Psikolojide Araknofobi veya Araknofobya olarak bilinen örümcek korkusu da ismini Arakhne’den alır.
Bir başka mitolojik entrikada görüşmek üzere, kendinize iyi bakın.
Tanrıda olsa kıskanıyormuş dedirten bir hikaye:)) Ama insaflıymış en azından yine örme ile ilgili bir ceza vermiş. Güzeldi…
Gelek xweş bû,dest xweş
Hocam yazının tekrar yüklendiğini görünce bu vesileyle size tekrar Ata Demirer’den “Araknafobya örümcek fobisidir, oturduğun bu yer suit otel lobisidir” şarkısını armağan ediyorum.
Artık yorumlarda kaos yok kaos istiyoruz kaaooossss.
Destxweş 👏❤️. Gelo van mîtan gişt rast bin dê çi bibe? 🤔
de vêca wer û sixêfa neke ji atena re.